Die Herdenking van die Geboorte van Afrikaans 1875

1550601

Op 14 Augustus 1875 het agt Afrikaners onder leiding van ds. S.J. du Toit in die Paarl die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA) gestig. Optwee na was almal onder die ouderdom van 30 jaar en behalwe ds. DuToit, onderwysers of wyn boere. Hulle was almal begeester daarmee om Afrikaans van spreektaal tot skryftaal te verhef.

Diegene wat nie van hierdie grootse ideaal van hulle gehou het nie, het na hulle verwys as ‘daardie jong skoolmeestertjies en Dalse wynboertjies’ wat die gek idee in hulle kop gekry het om ‘n sg. kombuistaal tot skryftaal te verhef. By die stigtingsvergadering en ‘n verdere vergadering op 25 September 1875 is die volgende doelstellings vir die GRA geformuleer om: ʼn Afrikaanse Volkslied te vind en te publiseer, Die Bybel in Afrikaans te vertaal, ʼn Afrikaanse Spraakkuns op te stel en ‘n Afrikaanse Woordeboek saam te stel. Hulle leuse was om te staan vir ons ‘Taal, ons Nasie en ons Land’. Die GRA het vroeg reeds besef dat hulle ‘n geskrewe mondstuk vir die bevordering van hulle ideale benodig en op 18 Januarie 1876 het die eerste uitgawe van Die Afrikaanse Patriot verskyn. Hierdie blad met sy onverbloemde bevordering ook met die ideaal om te staan vir Taal,  Nasie en Land het ondanks verbete teenstand uit volksgeledere, politici en lojaliste van die Engelse taal tot 1904 voortbestaan. In 1896 het die eerste letterkundige maand- blad ‘Ons Klyntji’ onder redaksie van Ds. S.J. du Toit verskyn met die leuse ‘Klyn begin–Anhouwin’. Die besonderse naam van hierdie maandblad het skerp inslag gevind by die publiek en het binne die eerste jaar reeds 2,700 intekenaars gehad.

Histories beoordeel, kan die vrugte op die arbeid van die GRA gesien word uit die verskyning van die eerste Afrikaanse Almanak 1877, Afrikaanse Kinderboekies 1878, eerste versameling van Afrikaanse Gedigte 1978, die Geskiedenis van die Af- rikaanse taal 1880, die stigting van die Afrikaanse Taalbond 1890, die eerste Afrikaanse Taalkongres 1896, die eerste Afrikaanse Woordeboek 1902 en die hoogste triomf van die GRA se werk die verskyning van die eerste uitgawe van die Bybel in Afrikaans op Maandag 29 Mei 1933.

By vanjaar se herdenking van die stigting van die GRA op 14 Augustus 1875 bied hierdie kort historiese perspektief lig op die verbete stryd wat die GRA in belang van die vestiging van die Afrikaanse taal gevoer het. Ons het dus ‘n dure plig om te veg vir ons moedertaal, spreektaal, skryftaal en kommunikasietaal waarmee ons mekaar liefde betoon, sake doen, opgevoed word en kennisversamel. Belangrikste van alles is dat ons in ons Afrikaanse taal in deemoed en afhanklikheid ons Skepper aanbid en dat ons in ons daaglikse lewe die taal suiwer praat vir die behoud daarvan in ‘n vyandige wêreld.