Pas ekonomies aan en maak huishoudelike lusern.

Jaar4uitgawe2.indd

Die kern van die saak om te oorleef in vandag se tyd en in ons wêreld is om die oorlewingsmeganisme te hê om aan te pas. Ons beleef ‘n tipe resessie wat nie net oornag gaan oorwaai nie. Die keer is dit die elemente in die lug wat alles beïnvloed en nie een of ander geldeenheid of aandeelmark wat die laaste sê het. Met die droogte het voer skaars geraak, en dit wat oor is het duur geword.

Met die gevolg is daar ‘n dringende behoefte aan kwaliteit voer teen ‘n bekostigbare prys – klink onmoontlik maar daar is ‘n uitweg. Lusern (Medicago sativa) is ‘n meerjarige plant. Na gelang van die variëteit en klimaat kan dit vyf tot twaalf jaar oud word. Met ‘n hoogte tot 1 m en trossies klein blou blomme lyk dit baie soos die Klawer (Trifolium). Die plant het ‘n diep en sterk ontwikkelde wortelstelsel wat tot 4,5 meter kan uitstrek. Dit help die plant om tydelike droogtes te oorleef.

Daar is verskeie faktore wat in aanmerking geneem moet word by die bepaling van die grootte, fatsoen en helling van die beddings wat gemaak moet word, byvoorbeeld die grootte van die besproeiingstroom wat onder normale toestande gebruik sal word, die hoeveelheid water wat per snysel toegedien sal word en die geaardheid en geskiktheid van die grond vir gelykmaking. Gevolglik behoort boere, wanneer hulle besluit hoe groot die lusernbeddings moet wees, faktore soos byvoorbeeld, tekstuur, die wateropneem- en waterhou-vermoë, asook die diepte van hul betrokke grondsoorte in aanmerking te neem. Aanbevelings wat vir alle toestande geskik sal wees, kan nie gemaak word nie, maar in die algemeen kan gesê word dat waar die grond en water dit toelaat en waar ‘n goeie stroom van sowat twee kuseks beskikbaar is, beddings van ongeveer 30 voet wyd beter sal beantwoord as smal beddings.

Lusern is ‘n langlewende oorjarige plant en kan alleen by ‘n wisselboustelsel van ‘n lang kring loop ingepas word. Wat egter deur die kweker in ag geneem moet word, is watter soort gewas die lusern in so ‘n geval sal voorafgaan of volg. Afgesien van die ander voordele van ‘n wisselboustelsel sal die boer deur gewasse sorgvuldig te kies en behoorlik te bewerk, in staat gestel word om sy lusernlande so voordelig moontlik voor te berei en te verseker dat dit behoorlik aangelê is vir besproeiing – as besproei word – en vry is van verdringende onkruid. Dis wenslik om minstens ‘n jaar aan die verbouing van ‘n voorbereidende gewas en die voorbereiding van ‘n land vir lusern te bestee.

Onder reënvaltoestande kan ‘n gewas soos byvoorbeeld mielies of aartappels of enige ander geskikte gewas vir die besondere plek, gekweek en die onkruid op die manier uitgeroei word. Waar besproeiing egter beoefen word, kan oulande toegelaat word om braak te lê, of waar die land uit nuwe grond bestaan, kan een van die wintergraangewasse gebruik word om die inrigting van die beddings en hul geskiktheid vir besproeiing te bestudeer, asook om onkruid te onderdruk.

Vir besproeiing kan jy water uit damme wat naby geleë is tap om so deur nie jou water rekening op te jaag (ons munisipaliteit in Madibeng is bekend om rekeninge te stuur wat die rykste boer se hart sal laat gaan staan). So spaar jy op water vir die lusern, en op grond wat dit word in jou eie erf gegroei.

As jy ‘n groot erf het wat omtrent so 50 by 20 meter is, of dit in jou voor of agter erf (of as jy ‘n redelike groot erf het) is kan jy by jou huis of op ‘n plot lusern plant vir jou eie vee of om te verkoop. Jy kan kratte gebruik om die ryp lusern te oes en te verpak in ‘n blokkige vorm. Jy kan dan dit gebruik om jou eie vee te voer of te verkoop aan die mark of boere wat dit nodig het. Die geheim is om jou prys effens laer as die mark of agri-winkels te maak. So kan jy lusern kultivar as ‘n bestaansboer of vir wins – altwee hoort vir jou tot uiterste voordeel te wees.